اسكندر بيگ تركمان
163
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
بدان ولايت رفت اما به جهت تكبر و بزرگ منشى از وقارى كه داشت و از سيماى او مشاهده ميشد و پسنديدهء خود پسندان عصر نبود ميانهء او و بيگلر بيكيان خراسان طرح بد نشست و مهمات او چنانچه بايد تمشيت نيافت بدامغان آمده از آنجا از دار فانى بجهان باقى انتقال نمود ، و مستوفيان بقايا اول مير هدايت الله معمورى كه از سادات معمورى اصفهان بود مستوفى بقايا شد و او اندك زمانى مستوفى بوده فوت شده برادرش مير محمد معمورى بجاى او منصوب گشت ، مرد محاسب سياق دان قريب بده سال بدان امر قيام داشت ؛ اما خدمت او پسنديدهء امر اشرف نگشت او را عزل كرد . مير شاه قاضى اصفهانى از سادات اصفهان بود و سلسلهء ايشان بسادات علاقهبند مشهورند مستوفى بقايا گشت ، مردى محاسب نويسنده كاردان بود . چند سال در زمان شاه جنت - مكان بمميزى و ساير خدمات ديوانى قيام مينمود و از عهده خدمت كما ينبغى بيرون آمده تا حين ارتحال حضرت به خدمت مذكور قيام داشت ، در زمان اسمعيل ميرزا كه ميرزا شكر الله وزير و اعتماد الدوله شده بود او را مستوفى الممالك كردند ، در زمان نواب سكندر شأن بدستور به آن منصب سرافرازى داشت و در آن مهم كمال استقلال يافت چون ميرزا سلمان كه وزير شده بود نسبت بمشار اليه سوء مزاجى بهمرسيده بتحريك او از منصب عزل گشته بخواجه محمد باقر هروى كه حق خدمت قديم در هرات بنواب سكندر شأن داشت تعلق گرفت . مير شاه قاضى روى توجه به وطن اصلى نهاده از آنجا متوجه حج بيت الله الحرام شد و در آن سفر خير اثر جهان فانى را وداع كرده متوجه عالم بقا گرديد . ناظرات بيوتات آنچه ذره حقير را بدان اطلاعى حاصل شده قاضى عماد ناظر باستقلال بود ، ميانهء او و مهتر جمال اصفهانى برد نوشته بتصرفات [ 120 ] و تقصيرات مال ديوان متهم داشت بنابر آن معزول گشته مبلغى كلى مصادره فرمودند اما مهتر جمال بعد از عزل مشار اليه خود ضامن وجه مصادره گشته او را باعزاز و احترام روانه اصفهان كرد مرد خير انديش بود بعد از او آقا جمال الدين ولد آقا كمال الدين زين العباد كرمانى كه پدرش وزير با استقلال خراسان بود منصب نظارت يافت بعد از مدت متمادى او نيز ببعضى اعمال ناصواب كه خصماء و اضداد متهم داشتند مغضوب گشته تا حين ارتحال شاه جنت مكان در قلعه الموت محبوس بود در زمان اسمعيل ميرزا خلاصى يافته در زمان نواب سكندر شأن به قدر اعتبارى يافت كبرسن و شيخوخيت و ضعف الم ايام حبس برو غلبه كرده مدت حياتش منقضى گشت و در هنگام ارتحال شاه جنت مكان سه نفر ناظر بودند : ميرزا سلمان كه بعد از عزل و حبس او آقا جمال ناظر اكثر بيوتات گرديد وى ولد آقا ميرزا على جابرى اصفهانى است پدرش چند سال وزير ابراهيمخان ذوالقدر حاكم فارس بود و مشار اليه در بلدهء فاخره شيراز اكتساب فضايل و كمالات نموده بوفور قابليت و رشد و كاردانى متصف گرديده باردوى معلى آمده بتقويت ميرزا عطاء الله وزير آذربايجان . چند سال بخدمات حرز آن ولايت مشغول داشت و از جانب مشار اليه باردوى آمده چون آثار قابليت و كاردانى در ناصيهء احوالش هويدا بود مورد تربيت شاهانه گشته بعد از اخذ و قيد آقا جمال كرمانى چنانچه مذكور شد بمنصب نظارت اكثر بيوتات خاتمهء شريفه سرافراز گشته در سلك مقربان مجلس همايون منسلك گرديد و تا حين ارتحال آن حضرت در كمال استقلال بدان خدمت قيام داشت .